Hoe blijven steden veilig in oorlogstijd?
Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in steden. Tegelijkertijd neemt de geopolitieke instabiliteit toe. Wat gebeurt er als oorlog een stad bereikt? Waarom worden sommige steden wel en andere geen onderdeel van een conflict? Hoogleraar Isabelle Duyvesteyn onderzoekt waarom oorlog zich wel of juist niet naar steden verplaatst. Strategisch analist Hans Horan gebruikt inzichten uit haar onderzoek om na te denken over de veiligheidsvraagstukken van morgen.
Waarom is juist de stad zo interessant als het gaat om oorlog?
Duyvesteyn: 'Als je wilt analyseren waarom er oorlog wordt gevoerd, zijn er twee belangrijke parameters: de capaciteit en de politieke wil. Een groot deel van de bestaande verklaringen richt zich op capaciteit, bijvoorbeeld financiële middelen voor wapens en technologie. Ik wil me juist richten op de politieke wil.’
Want hoewel de wereldbevolking snel verstedelijkt, verplaatst oorlog zich niet in hetzelfde tempo naar steden. Dat roept een belangrijke vraag op: waarom wordt de ene stad wel doelwit en de andere niet? Duyvesteyn onderzoekt onder andere of de waarde van een stad juist een reden kan zijn om haar niet aan te vallen. 'Misschien is er juist geen bereidwilligheid om een stad aan te vallen, als die stad door haar handel, verbondenheid en cultuur intact meer waard is dan verwoest.’
In haar onderzoek wil Duyvesteyn bestaande data actualiseren en historische en recente conflicten met elkaar vergelijken. Ook kijkt ze naar wat er na een conflict gebeurt: van vluchtelingenstromen en verwoeste wijken tot wederopbouw en terugkeer.
Wat kunnen we met die wetenschappelijke inzichten in de praktijk?
Horan: 'Bij HCSS moeten we soms binnen enkele maanden een onderzoek afronden. Aan een universiteit kunnen onderzoekers jarenlang één vraag onderzoeken en informatie verzamelen om tot belangrijke inzichten te komen. Wij gebruiken resultaten van mensen zoals Isabelle om ons eigen onderzoek te verrijken.’
Horan is strategisch analist bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). Vanuit zijn werk vertaalt hij wetenschappelijke inzichten naar vraagstukken voor beleidsmakers. ‘Die inzichten delen we met beleidsmakers, zodat zij zich bewust zijn van huidige en toekomstige dreigingen.’
Juist die verbinding tussen wetenschap en praktijk is volgens Horan belangrijk. Wetenschappelijk onderzoek kan helpen om ontwikkelingen beter te begrijpen, terwijl beleidsmakers die kennis kunnen gebruiken om zich voor te bereiden op wat mogelijk komt.
Is de dreiging voor Nederlandse steden groter dan we denken?
Horan: 'We hebben in Nederland al lang geen stedelijk conflict meer meegemaakt. Daardoor voelt oorlog al snel als een ver-van-je-bedshow. Maar door alle geopolitieke ontwikkelingen in de wereld is die dreiging dichterbij dan we denken.’
Oorlog gaat bovendien niet alleen over tanks en soldaten. Een cyberaanval kan bijvoorbeeld betalingsverkeer, communicatie of energievoorzieningen verstoren. Daardoor kunnen mensen niet meer pinnen, reizen of bellen en kunnen hulpdiensten worden geraakt. Ook drones kunnen op afstand worden ingezet. Voor Nederland is dat extra relevant. Nederlandse steden liggen dicht bij elkaar en zijn sterk met elkaar verbonden. Een verstoring in één stad kan daardoor gevolgen hebben voor een veel groter gebied.
Wat kunnen burgemeesters en beleidsmakers hiervan leren?
Duyvesteyn: 'Als we begrijpen waarom en hoe conflict zich in steden ontwikkelt, dan biedt dat handvatten voor burgemeesters en beleidsmakers om steden veilig te houden.’ Daarmee gaat haar onderzoek uiteindelijk over meer dan het begrijpen van oorlog uit het verleden. Het gaat ook over de vraag hoe we ons kunnen voorbereiden op de toekomst.
De samenwerking tussen wetenschap en praktijk helpt om die vertaalslag te maken. Door beter te begrijpen waarom steden wel of geen onderdeel worden van een conflict, kunnen beleidsmakers nadenken over de risico’s en de weerbaarheid van Nederlandse steden.
Zo draagt onderzoek naar oorlog in de stad bij aan een veiliger en weerbaarder Nederland.
Wilt u dit onderzoek mogelijk maken? Dat kan met een bijdrage via dit formulier. Alvast hartelijk dank!