Vier keer mooi gegeven
Een gloednieuwe machine, een historisch document of een onmisbaar hulpmiddel. Dankzij schenkingen aan het LUF kunnen onderzoekers en studenten objecten verwerven die anders buiten hun bereik blijven. Een kleine galerij van zulke academische aanwinsten.
Eénkamerhart
Een collectie 3D-geprinte modellen van harten met een aangeboren hartziekte: al ruim acht jaar doet de afdeling cardiologie van het LUMC er haar voordeel mee. In onderwijs en onderzoek kun je elkaar hiermee goed laten zien wat het betekent als iets in het hart niet goed zit en hoe dat te verhelpen is. Dat geldt ook in de uitleg aan patiënten en hun naasten. Vaak gebeurt dat met tekeningen, maar dit is veel tastbaarder. Cardioloog Monique Jongbloed geeft haar patiënten weleens een kleiner modelletje mee. ‘En als we ze meenemen op patiëntendagen trekken ze veel belangstelling. Het gaat om aangeboren hartziekten, bijvoorbeeld een hele hartkamer die niet is aangelegd. De meeste mensen die zoiets hebben en hun naasten vinden het heel fijn om er meer van te begrijpen.’
2018, kunststof, ca. 15x10 cm, LUMC, in vitrine op de poli cardiologie. Mogelijk gemaakt dankzij een schenking aan het LUF.
Blikvanger
Deze meridiaankijker is ontworpen om zo nauwkeurig mogelijk sterposities te bepalen, en om te helpen bij de landelijke tijdmeting voor bijvoorbeeld de scheepvaart en spoorwegen. Dankzij dit apparaat liepen eind 19de eeuw alle klokken in Leiden gelijk. Nadat de sterrenkijker door modernere technieken overbodig was geworden heeft hij een tijd in Museum Boerhaave gestaan. In 2024 is de kijker op initiatief van de Werkgroep Leidse Sterrewacht teruggekeerd naar de Oude Sterrewacht. Het is nu een van de blikvangers tijdens de tientallen rondleidingen die hier jaarlijks gegeven worden.
1861, 2,5 m lang, Sterrewacht. Aanschaf (2024) mede mogelijk gemaakt door het Leidsche Sterrewacht Fonds, een fonds op naam bij het LUF en door een bijdrage van Ignas Snellen uit zijn NWO Spinozapremie.
Maanlander
‘Maanlanders’ worden ze wel genoemd. Deze DMR ECOFlux kamers monitoren in het Polderlab continu de uitstoot van broeikasgassen. Het onderzoek daar is gericht op innovatieve landbouw, die gunstiger is voor biodiversiteit, uitstoot en waterkwaliteit. Bij huidige vormen van landbouw op veenbodem komt door verlaging van het waterpeil veel koolstofdioxide vrij, doordat het veen afbreekt. De apparaten moeten aantonen of de uitstoot inderdaad lager is bij alternatieve vormen. Ze staan tussen de rijst en de cranberry’s, en zelfs in de sloot. Daar leveren de maanlanders elke seconde een schat aan data op. Meer dan genoeg voor promovendus Martijne Kannekens (foto) en anderen om verder te werken aan duurzamere vormen van landbouw.
2024, aluminium, 2 m lang, Polderlab, Oud Ade. Aanschaf mede mogelijk gemaakt door LUF-donateurs en het Joskind Fonds.
Handelspost
Deze plattegrond van het eiland Dejima is een belangrijke bron voor onderzoek naar de Japans-Nederlandse geschiedenis. Dejima was een kunstmatig eiland voor de kust van Nagasaki, ongeveer zo groot als de Dam in Amsterdam. Tussen 1641 en 1859 was het een Nederlandse handelspost en het was de enige locatie waar contact tussen Japan en de westerse wereld was toegestaan. Op de handgetekende plattegrond zijn woonhuizen, pakhuizen en waterputten zichtbaar. Het is een soort kadastrale kaart, bedoeld om controle op het Nederlandse eiland en de bewoners te kunnen uitoefenen. Bij elk gebouw staat de eigenaar vermeld en hoeveel belasting er moest worden betaald.
Ca. 1720, 87 x 38 cm, Universitaire Bibliotheken Leiden. Aanschaf (2026) mogelijk gemaakt door anonieme particuliere schenking aan het LUF.
Wilt u meer weten over schenken aan onderzoek en onderwijs? Kijk dan op www.luf.nl/draag-bij. Hier vindt u ook meer informatie over onze LUF Sleutelfamilie.
Op de headerfoto ziet u Ignas Snellen en Vincent Icke die de meridiaankijker onthullen.
Dit artikel verscheen in het alumnimagazine Leidraad, editie mei 2026.