Strategische Studies: kan Europa zonder Amerika zijn eigen veiligheid organiseren?

• Door: prof.dr. Niels van Willigen

De verhoudingen tussen Europa en de Verenigde Staten staan onder druk, de oorlog in Oekraïne duurt voort en de dreiging vanuit Rusland aan de oostflank neemt toe. Europa zoekt daardoor naar zijn eigen positie in de wereld: kan het zelf voor zijn veiligheid zorgen, of blijft het afhankelijk van bondgenoten buiten de Unie? In deze Cleveringalezing gaat prof.dr. Niels van Willigen (Universiteit Leiden, Nederlandse Defensie Academie) – kersvers bijzonder hoogleraar Strategische Studies – in op de transatlantische relatie en de strategische zelfstandigheid van Europa en op de vraag waarom 'soft power' daarbij minstens zo belangrijk is als tanks en drones.

Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid Peter Kasbergen via peter@public-cinema.com of 06 2850 8948.

Het oordeel van het recht, de schaduw van racisme: de confrontatie met etnisch profileren aan de grens

• Door: prof.dr. Maartje van der Woude

Er is parkeerruimte voor de deur en een bushalte naast de deur. Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid Menko Menalda via cleveringa@luf.leidenuniv.nl. 

Cleveringa in context. Het hoger onderwijs en het begin van de jodenvervolging in Nederland

• Door: prof.dr. Pieter Slaman

Protest was er in Amsterdam en Wageningen, Utrecht en Delft, en natuurlijk in Leiden. Nadat op 21 november 1940 duidelijk werd dat de bezetter al het joodse overheidspersoneel 'uit functie ontheffen' zou, klonk aan tenminste de helft van de hogescholen en universiteiten de verontwaardiging van de katheders. Toch heeft alleen de rede van Cleveringa zich in het collectieve geheugen vastgezet. En even merkwaardig: aan vijf andere instellingen bleef het stil, en probeerden hoogleraren en bestuurders protest de kop in te drukken. Waarom deden zij dat? In deze Cleveringalezing staat de politieke slangenkuil van het Nederlands hoger onderwijs in 1940 centraal.

Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid Marco Kielstra via marco.kielstra@vanoord.com of 06 1191 2992.

Si vis pacem, para pacem. Over hervorming van de VN-Veiligheidsraad

• Door: prof.dr. Niels Blokker

Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog werd de VN-Veiligheidsraad opgericht om te komen tot duurzame wereldvrede. De samenstelling en besluitvormingsprocedure van de Veiligheidsraad weerspiegelen de machtsverhoudingen van 1945. Deze machtsverhoudingen zijn de afgelopen ruim tachtig jaar ingrijpend gewijzigd. Er bestaat al decennia een grote mate van overeenstemming over de noodzaak van hervorming van de Veiligheidsraad, maar alle besprekingen hierover hebben nog niet tot een akkoord geleid. Het afgelopen jaar is tevergeefs geprobeerd tot een doorbraak te komen. Volgens veel diplomaten en politici is een echte hervorming alleen mogelijk na een ‘Big Bang’. In deze Cleveringalezing zal worden besproken waarom hervorming zo moeilijk is, maar nu meer dan ooit noodzakelijk, en waarom hervorming óók mogelijk moet zijn zonder een voorafgaande ‘Big Bang’.

Als spreken geen heldendaad hoeft te zijn. Over psychologische veiligheid en tegenspraak in publieke organisaties

• Door: dr. Marit Schubad

Op 26 november 1940 sprak Rudolph Cleveringa zich uit tegen een groot onrecht. Zijn optreden wordt gezien als een heldendaad. Hij deed dat in een context waarin vrij uitspreken grote persoonlijke risico’s met zich meebracht. Dat roept een vraag op die ook vandaag nog actueel is: hebben we meer helden nodig die zich durven uitspreken, of gaat het juist om het creëren van omgevingen waarin iedereen zich – zonder vrees – kan uiten?

In het tweede deel van de bijeenkomst verkent bestuurskundige Marit Schubad deze vraag vanuit onderzoek naar tegenspraak en psychologische veiligheid. Aan de hand van wetenschappelijke inzichten en haar eigen onderzoek bespreekt Schubad hoe publieke organisaties een omgeving kunnen creëren waarin werknemers zich veilig voelen om vragen te stellen, zorgen te uiten en afwijkende standpunten naar voren te brengen. Zónder dat het afhankelijk is van hun uitzonderlijke moed. 

Met vragen kunt u contact opnemen met het LUF via cleveringa@luf.leidenuniv.nl. 

Meer informatie volgt zo spoedig mogelijk. Vragen? Mail ons via cleveringa@luf.leidenuniv.nl. 

Tachtig jaar Verenigde Naties. Welke hervormingen zijn nodig om de blauwe vlag weer fier te doen wapperen?

• Door: prof.dr. Nico Schrijver

Meteen na het einde van WOII werd in 1945 de Verenigde Naties als nieuwe wereldorganisatie opgericht, ter vervanging van de vleugellamme Volkenbond uit 1919. De VN groeide van 50 lidstaten in 1945 naar 193 nu en werd een echte wereldorganisatie. Successen zijn er zeker, zoals het relatief vreedzame dekolonisatieproces, de opstelling van de rechten van mens, tal van vredesbewarende operaties en de bevordering van duurzame ontwikkeling. Maar er is ook bitter falen, getuige de oorlogen die nu woeden, het onrecht en de enorme armoede en vervuiling. Hoe hangt de vlag van de tachtigjarige VN erbij? Welke hervormingen zijn nodig om het falen te beteugelen en te bouwen aan vrede, respect voor mensenrechten en duurzame ontwikkeling?

Bereikbaarheid: Catharinakapel, Klooster 1 in Harderwijk
Openbaar vervoer: vanaf (bus)station Harderwijk met de Stadsbus 1/142/207/216 naar bushalte Vitringasingel Harderwijk of lopen via de Stationslaan in 15 minuten naar het Kloosterplein.
Met de auto: parkeren op het Kloosterplein (P17), of op de Vitringasingel, vooraf betalen tot 21.00 uur. Anders in de Houtwalgarage, Vitringasingel 1. Inrijden tot 22.00 uur, uitrijden 24 uur mogelijk. Vanaf daar vijf minuten lopen naar de kapel. 

Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid Ben van Noort via baavannoort@hotmail.com.

Spreker: prof.dr. Bas Haring
 

Bas Haring is hoogleraar Publiek begrip van wetenschap en oprichter van het masterprogramma media technologie van LIACS. Ook geeft hij diverse college, waaronder bio-ethiek, scientific narration and visualisation over het uitleggen van wetenschap via beelden en verhalen en on being a scientist over het wezen van wetenschap en wetenschappelijke integriteit.

Omdat wij het gedachtengoed van Cleveringa graag met anderen willen delen, zijn introducees (al dan niet uit Leiden) van harte welkom. Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid dhr. Van Lanschot via mvanlanschot01@gmail.com.

Who will protect us from the next pandemic?

• By: prof.dr. Meta Roestenberg
  Language: English

Avian flu, Mpox and Ebola outbreaks are a continuous reminder of our vulnerability to infectious diseases. Rapid vaccine development is the cornerstone for control of global infection outbreaks and eradication efforts. For COVID19, vaccines were developed within one year. Yet for many infectious diseases vaccines are not on the horizon and development pathways take much longer. Given the importance of vaccines for global health, we ask the question who is responsible for developing vaccines that can protect us from the next pandemic? What innovations are needed to make sure we will all stay safe?

For further questions and information, please contact us at cleveringa@luf.leidenuniv.nl. 

Spreker: prof.dr. Adam Cohen

Adam Cohen is hoogleraar klinische farmacologie en was tot begin 2018 de algemeen bestuurder van het Centre for Human Drug Research (www.chdr.nl). CHDR is een toonaangevend instituut dat in samenwerking met het LUMC en de Universiteit Leiden nieuwe geneesmiddelen onderzoekt bij de mens.

Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid Jan Peter Weitenberg via cleveringa@luf.leidenuniv.nl of 06 54 96 77 76.

De nieuwe werelden van de Melkweg

• Door: prof.dr. Ignas Snellen

Er zijn 25 plaatsen beschikbaar, bij ruime inschrijving zal een wachtlijst worden open gesteld. Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid Gunnar van der Hofstede via 06 1114 9319 of cleveringa@luf.leidenuniv.nl.

De politiek van het kleinste kwaad. De Joodse Raad voor Amsterdam

• Door: dr. Bart van der Boom

Deze lezing draait om de meest voor de hand liggende vraag betreffende de Joodse Raad van Amsterdam: waarom werkte een gezelschap Joodse notabelen mee aan de uitstoting en deportatie van de Nederlandse Joden? Historici als Presser en De Jong meenden dat de leiding en medewerkers van de Joodse Raad allereerst zichzelf en hun naasten probeerden te redden; dat zij in essentie het algemeen belang van de Joden opofferden aan hun eigenbelang. Wie door de ogen van destijds kijkt, ziet dat de werkelijkheid complexer is. 

Er is een parkeerplaats bij naastgelegen tennispark. Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid dhr. Bonnemaijer via jbonnemaijer@planet.nl.

Onderwerp nader bekend te maken

• Door: prof.dr. Ferd Grapperhaus

Met vragen kunt u contact opnemen met het LUF via cleveringa@luf.leidenuniv.nl.

Samen optrekken in tijden van oorlog: de begrotingsbevoegdheden van Europa ten dienste van defensie

• Door: prof.dr. Stefaan van den Boogaert

De Russische oorlog tegen Oekraïne heeft de Europese droom van vrede op het oude continent doorgeprikt. Na de herverkiezing van Trump tot president van de VS is het de EU-lidstaten snel duidelijk geworden dat zij de verantwoordelijkheid voor veiligheid en defensie opnieuw in eigen handen moeten nemen. In het kader van de NAVO zijn afspraken gemaakt om defensie-uitgaven op korte termijn fors op te schroeven. Om dit allemaal te betalen, moeten moeilijke keuzes gemaakt worden. Ook zullen de begrotingsbevoegdheden van Europa flexibel moeten worden geïnterpreteerd. Samenwerken lijkt onontbeerlijk om resultaat te boeken.

Met vragen kunt u contact opnemen met het LUF via cleveringa@luf.leidenuniv.nl. 

De zaak van de dieren tegen de mensen

• Door: prof.dr. Remke Kruk

De mensen springen slecht om met de dieren en met de schepping in het algemeen. Daar gaat het vaak over tegenwoordig, maar die klachten zijn niet nieuw (herlees Jules Verne's 20000 mijlen onder zee maar eens). De kritiek wordt op allerlei wijzen verwoord. Een bijzonder voorbeeld is een allegorisch verhaal dat is opgenomen in een groot Arabisch filosofisch werk uit ca. de 10e eeuw, de Verhandelingen van de Zuivere Broeders van Basra.

In dat verhaal besluiten de dieren dat ze het gedrag van de mensen beu zijn. Op wat voor gronden denken de mensen superieur te zijn aan de dieren en met hen te kunnen doen wat ze willen? Ze spannen een rechtszaak tegen de mensen aan, met de koning van de geesten (jinn) als onafhankelijk rechter. Dieren en mensen krijgen de gelegenheid hun standpunt uiteen te zetten. De hoogstaande moraal van de dieren steekt schrijnend af tegen het egoïsme, de hebzucht en de corruptie van de mensen. De conclusie lijkt onontkoombaar, maar plotseling dient zich een onverwacht, en beslissend, argument aan.

Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid dhr. Van Wijhe via m.van.wijhe@kpnmail.nl of 06 1423 5655.

Spreker: dr. Tazuko van Berkel
(universitair hoofddocent aan het Leiden University Centre for the Arts in Society)

Epidemieën, verleden, heden en toekomst

• Door: prof.dr. Frits Rosendaal

Frits Rosendaal (1959) groeide op in Rotterdam, waar hij geneeskunde studeerde. Hij promoveerde in Leiden op het onderwerp hemofilie (bloederziekte) en werd in 1997 benoemd tot hoogleraar Klinische Epidemiologie. Hij heeft met name onderzoek uitgevoerd naar oorzaken van trombose, en droeg bij aan de ontdekking van een serie genetische risicofactoren (bv. Factor V Leiden) , maar ook van verworven factoren (bv. bepaalde anticonceptiva). Hij ontving in 2003 de Spinozaprijs, de hoogste wetenschappelijke prijs in Nederland.

Tijdens de Covid-19 epidemie adviseerde Rosendaal de overheid over potentiële therapieën en was hij regelmatig aanwezig op radio en televisie om de epidemie te duiden. Hij is voorzitter van de Commissie Wetenschappelijke Integriteit van de Universiteit Leiden, lid van de Koninklijke Academie van Wetenschappen en de Duitse Academie Leopoldina en ontving een eredoctoraat van de Universiteit Parijs.  

De kosten zijn met 69,75 euro p.p., vrijwel hetzelfde als het vorige jaar. Ze bestaan uit de huur van het belendende auditorium van het Zutphens Museum voor de lezing, het diner en twee consumpties en koffie/thee. 

Met vragen kunt u contact opnemen met Cleveringacomitélid Herbert Wevers via h.e.wevers@gmail.com of 06 5380 6044.